Muhtarlar yerel yönetimlerde ne kadar önemli, sorunları neler?

Getty Images

Pazar günü yapılacak yerel seçimlerde Türkiye genelinde 50 bine yakın muhtar seçilecek. Bunun 32 binden fazlasını mahalle muhtarları, kalanını da köy muhtarları oluşturuyor.

Türkiye nüfusunun yüzde 80’e yakını büyükşehirlerde yaşıyor.

2012’de yürürlüğe giren bir düzenlemeyle büyükşehirlerdeki köyler mahalle statüsü kazanmıştı.

Ancak uzmanlara göre bu dönüşüm yerel yönetim sorunlarına cevap veremedi.

Yerel seçimlerden önce mahalle muhtarlıklarının gerekliliği de sorgulanmaya başladı.

BBC Türkçe‘ye konuşan uzmanlar, mahalle muhtarlarının siyasi olarak hala önemli aktörler olduğunu; yerelde demokratik katılım ve kadınların siyasi deneyim kazanması için önemli roller üstlenebileceğini savunuyor.

“Eskiden tüzel kişiliğimiz vardı, asayişten ruhsat işlerine köydeki her şeyden sorumluyduk ama büyükşehir olduktan sonra belediye başkanlarının memurları olduk. Eskiden işlerimizin peşinden koşturur, Hazine’ye kadar takipçisi olurduk”.

‘BÜYÜKŞEHİR OLDUKTAN SONRA BELEDİYE BAŞKANLARININ MEMURLARI OLDUK’

1994’ten beri Türkiye’nin tek Ermeni köyünün muhtarı olan Berç Kartun, BBC Türkçe’ye Hatay’ın 12 yıl önce büyükşehir olmasıyla hayatlarında “hey şeyin değiştiğini” bu sözlerle aktarıyor.

Türkiye’deki birçok köyün nüfusu 1950’lerden bu yana azalıyor.

Bunda köylerin elverişli yönetim imkanlarına rağmen, belediyelerle rekabet edememesinin de etkili olduğu düşünülüyor.

BBC Türkçe’ye konuşan Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde Prof. Dr. Uğur Sadioğlu, köylerin “insan kaynağı ve eğitim” gibi eksiklikler nedeniyle yasadaki ayrıcalıklarından faydalanamadığı görüşünde.

BBC

‘ÜVEY EVLATLAR’

Kalabalık köylerin yerini, 2000’li yıllardan itibaren kentlerde nüfusu yer yer 100 binleri geçen mahalleler almaya başladı.

2012’de yürürlüğe giren bir düzenlemeyle büyükşehirlerdeki köyler mahalle statüsüne alındı.

Peki yerel yönetimlerde mahallenin öneminin arttığı bu dönüşüm sürecine uygun bir kurumsal değişim yaşandı mı?

Sadioğlu bu soruyu, “Sosyolojik ve ekonomik ihtiyaçlar açısından köy olan yerler de mahalleye dönüştü. Fakat statü çok farklı” diyerek yanıtlıyor ve ekliyor:

“Türkiye’nin tercih ettiği büyük şehir modeli günün sonunda bir açmazlar silsilesini karşımıza getirdi”.

Cumhuriyet’in ilk 20-30 yılında Türkiye’de nüfusun çoğunluğunun yaşadığı köylerin yönetimi Köy Kanunu ile düzenlendi.

Köylere ayrı bir tüzel kişilik ve bütçe sağlayan kanunda köy yönetimine özel organlar, sorumluluklar, yetkiler ve görevler tanımlanıyor.

BBC Türkçe’ye konuşan Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı’nın Kurucusu Ayşe Kaşıkırık, “Ama mahalle muhtarlığı üvey evlat gibi ihmal edilmiş, bir yasası yok, unutulan ve unutturulan bir birim olarak kalmış” diyor.

1977’DEN BERİ MUHTAR SEÇİLEN SAĞSÖZ: AĞIRLIĞI YOK, DÜŞÜK BİR MÜESSESE

Türkiye’de 25 yaşı geçmiş ve adli sicil kaydı olmayanlar, istediği mahallede veya köyde en az altı ay ikamet etmek koşuluyla muhtar adayı olabiliyor.

Aday olmak isteyenlerin son güne kadar herhangi bir resmi başvuru yapmadan aday pusulasını bastırıp, seçimlere katılması mümkün.

Bazı muhtarlar bu süreçten rahatsız olduklarını söylüyor.

Erzurum’un Yakutiye ilçesine bağlı Ömer Nasuhi Bilmen Mahallesi’nin muhtarı Tahir Sağsöz, 1977’den beri bütün muhtarlık seçimlerini kazanmış.

Bu yıl yeniden aday olduğunu söyleyen Sağsöz, 20 bine yakın seçmenin olduğu mahallede 10’dan fazla adaya karşı yarıştığını söylüyor.

Sağsöz “muhtarlık müessesesinin bir ağırlığının olmamasından” şikayetçi:

“Para için, asgari ücret maaşını düşünerek aday oluyorlar. Emekli değilse, bir de emekli primini ödüyor. Seçim gününe kadar pusulanı koyabiliyorsun… Kimse de sormuyor ki; ‘kardeşim sen kimsin?'”

AFŞİN’İN TEK KADIN MUHTARI: ‘OY YOKSA HİZMET YOK’ DİYORLAR

Muhtarlar doğrudan hizmet sağlayıcıları olmasalar da mahallelinin hizmet ihtiyaçları için ilk başvuru noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

Muhtar Tahir Sağsöz, “Mahallenin sıkıntılarını, yol, su, asfalt ihtiyaçlarını belediye kanallarına iletiyoruz, dilekçe yazıyoruz, mahallenin ne sıkıntısı varsa takip ediyoruz” diyor.

Sağsöz, Yakutiye Belediye Başkanı’nın hizmetlerinden memnun olduğunu belirtiyor:

“Köylerimizde köy konağı, mahallemize muhtar evi, taziye evi, her şeyi dört dörtlük yaptı” diyor.

Ancak belediyelerin muhtarlardan giden talepleri karşılamadığını söyleyenler de var.

2019’da Kahramanmaraş’taki Gözpınarı Mahallesi Muhtarı seçilen Feride Gül, Afşin ilçesinin ilk kadın muhtarı olmuştu.

Gül, “Eşimin (sosyal medyada) paylaşımları nedeniyle gözaltına alınmasından sonra ben aday oldum” diyor.

Gül, muhtar olarak geçirdiği 5 yılla ilgili olarak “Hiçbir zaman hizmet gelmedi. Afşin Belediyesi, ‘oy yoksa hizmet yok’ diyor. Yollarımızı yapmadılar, kanalizasyonumuz yapılmadı” diye konuşuyor.

MAHALLE MUHTARLARINA GEREK YOK MU?

Türkiye’de son yıllarda çok sayıda devlet hizmeti e-devlet üzerinden sunuluyor.

Diğer gelişmelerle birlikte bu durum, nüfus, vatandaşlık ve askerlik gibi konularda başvuru noktası olan muhtarlara artık ihtiyaç duyulup duyulmadığının sorgulanmasına neden oluyor.

Prof. Dr. Sadioğlu, dijital okur yazar olmayan nüfus için belediyeler veya kaymakamlıklarda açılacak birimlerin kullanılabileceğini savunuyor.

Ancak muhtarlığın “gereksiz” olduğu görüşüne karşı çıkıyor. Bunda muhtarlıkların “doğrudan demokratik katılım” ve “kadın adayların desteklenmesi için” fırsatlar sunabileceğine inanmasının etkili olduğunu belirtiyor.

‘MUHTARLIĞIN ÖNEMİNİ SON DÖNEMDE İLK KEŞFEDEN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN OLDU’

BBC Türkçe’ye konuşan Ayşe Kaşıkırık da bu görüşe katılıyor:

“Muhtarlar aslında Türkiye’de doğrudan demokrasinin tek mercii. Adaylar, siyasi partilerin logolarıyla değil doğrudan, bireysel olarak yarışıyorlar” diyor.

Ancak uzmanlara göre muhtarların bu sorumluluğu tam olarak yerine getirememesinde yasal boşluklar etkili.

Kaşıkırık, “Belediye Meclisi toplantılarına katılıp mahallesiyle ilgili görüş verebiliyor ama oy hakkı yok. Bütçesi yok. Ama topluluğunun taleplerini dile getiren, hak savunucusu ve lideri olması gerekiyor” diye ekliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe’den Türkiye genelinde muhtarların davet edildiği 50’ye yakın görüşme yaptı.

Kaşıkırık, “Muhtarlığın önemini son dönemde ilk keşfeden Cumhurbaşkanı Erdoğan oldu. Sayıca çok fazla olmaları, kırsalda kanaat önderi olarak algılanmaları sayesinde itibarları yükseldi” diyor.

Uğur Sadioğlu ise Türkiye’de başkanlık sistemine geçişle “zirveye ulaşan merkezileşmenin”, kırsala erişmekte muhtarlığın önemini artırdığını söylüyor.

‘KADINLARIN SİYASİ KATILIMI İÇİN ÖNEMLİ BIR ARAÇ’

Türkiye genelinde 50 binden fazla muhtarın sadece 1000’e yakını kadın.

Ayşe Kaşıkırık, muhtar adayı erkeklerin “kasapsa et, bakkalsa lokum dağıtırken kıraathanede, camide sosyalleştiğini” söylüyor.

Ancak şartların eşitsizliğine rağmen aday olmak isteyen bazı kadınları durdurmadığını belirtiyor:

“Günleri gezerek diğer kadınları ikna etmeye çalışan ya da okul-aile birliklerinde ilişki geliştiren kadınlar da var”.

“Kadınların muhtar seçilmesinin aktif siyasete girişleri için önemli bir basamak olacağı konusunda uzmanlar hemfikir görünüyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
kordonbet
deneme bonusu veren siteler
deneme bonusu veren siteler
kralbet
ligobet
matbet
matadorbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu veren siteler
denizli escort
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
esenyurt escort
Pendik Escort
pendik escort
xuhbebie ultrabet